Permafrost ön incelemesi

Permafrost içerisinde daha uzağa gidebilmek için önce oradan nasıl döneceğinizi düşünmeniz gerekiyor. Ay’ın parçalanmasıyla sonuçlanan felaketlerin ardından bitmeyen bir kışa giren dünyada geçen bu açık dünya hayatta kalma oyununda, Rook diye anılan bir mühendisi üçüncü şahıs bakış açısından yönetiyoruz. Yiyecek arıyor, avlanıyor, alet üretiyor, eski yapıları onarıyor ve ilerleyebilmek için barınaklar kuruyoruz. Tek başınıza ya da toplam dört kişilik bir grupla oynayabileceğiniz Permafrost oyununun cazibesi, bütün bu işleri aynı yolculuğun parçalarına dönüştürmesinde. Ne var ki erken erişime çıkan oyun, hazırlığı anlamlı kıldığı kadar, dengesiz sistemleriyle bu hazırlığın değerini de azaltabiliyor.
Donmuş dünya, Permafrost oyununun ilk anda en kolay benimsediğim tarafı. Ormanlardan terk edilmiş yerleşimlere, mağaralardan kar altında kalmış yapılara geçerken çevrede araştırmaya değer bir şey bulma isteği canlı kalıyor. House Camp’teki kilise gibi belirgin yapılar, manzarayı hatırlanabilir duraklara ayırıyor. Gökyüzündeki parçalanmış Ay da bu dünyanın başına gelenleri sürekli hatırlatıyor. Özellikle kar, ışık ve görüş mesafesi bir araya geldiğinde ortaya çıkan görüntü etkileyici. Permafrost yapıtının çevre tasarımı, ihtiyaç duyduğu yalnızlık ve korunmasızlık hissini daha diyaloglar başlamadan kurabiliyor.
Hayatta kalmanın merkezinde vücut sıcaklığı var. Üzerinizdeki kıyafetlerin koruyabildiği sıcaklığın altına indiğinizde ısınız düşüyor; bu gösterge tükendiğinde sağlığınızı kaybetmeye başlıyorsunuz. Açlık, uyku ihtiyacı ve koşarken harcanan dayanıklılık da yolculuğunuzu etkiliyor. Bu yüzden gündüz çıkılan kısa bir malzeme arayışı, hava kararınca başka bir hesaba dönüşüyor. Yanınızda ateş yakacak malzeme bulunması, bir sonraki güvenli noktayı bilmeniz ve geri dönmek için yeterli zaman bırakmanız önemli. Permafrost içerisindeki bu sistemler birlikte çalıştığında, haritada küçük görünen bir mesafe bile dikkat isteyen bir karar hâline geliyor.
Soğuğun ilerleyişle ilişkisini özellikle sevdim. Daha iyi kıyafetler üretmek, daha önce uzun süre kalamadığınız bölgelere girebilmenizi sağlıyor. Yol boyunca kurduğunuz ateşler ve onardığınız barınaklar da sonraki seferlerinizi kolaylaştırıyor. Böylece gelişiminizi yalnızca envanterdeki eşyanın değişmesinden anlamıyorsunuz; dünyada ulaşabildiğiniz yerler de genişliyor. Tehlikeli bir bölgenin kenarına kısa süreliğine girip dönmek veya güzergâh boyunca dinlenme noktaları hazırlamak, bu ilerlemeye bir miktar esneklik katıyor. Keşfe hazırlanmakla keşfin kendisi arasında iyi bir bağ var.
Bununla birlikte, soğuk her zaman aynı ölçüde ikna edici işlemiyor. Bazı bölgelerde mesele, koşulları okuyup uygun çözüm bulmaktan çok kıyafetinizin gerekli koruma değerine ulaşıp ulaşmadığına indirgeniyor. Basit bir temel üzerine yerleştirilen yatak ve ateşin, yeterli bir kapalı barınağın yerini fazlasıyla kolay alabilmesi de inşa ettiğiniz yapının koruyuculuğunu tartışmalı hâle getiriyor. Oyunun daha soğuk alanlara geçişi ekipmana bağlaması anlaşılır bir tercih. Fakat barınma şartları bu kadar hoşgörülüyken sert bir çevrede yaşama iddiası zayıflıyor. Görüntünün hissettirdiği tehlikeyle kuralların uyguladığı baskı her zaman örtüşmüyor.
Story, Survival ve Custom seçenekleri, nasıl bir baskıyla karşılaşacağınızı ayarlamanıza yardımcı oluyor. Hikâye ve keşfe ağırlık verebilir, kaynakların daha kıt olduğu koşulları seçebilir veya deneyimi kendinize göre düzenleyebilirsiniz. Bu esneklik yerinde, ancak bazı temel tuhaflıkları çözmüyor. Uyku, saatini ve süresini dikkatle yönettiğiniz bir ihtiyaç olmaktan çok ertesi sabaha geçmenin yolu gibi işliyor. Günün farklı bir saatinde yatmak da sizi sonraki sabaha taşıyabiliyor. Gece yolculuğunun önemsendiği Permafrost oyununda, zaman üzerindeki bu sınırlı kontrol hayatta kalma düzenini gereğinden fazla basitleştiriyor.
Eşya üretimi tarafında daha sağlam bir neden-sonuç ilişkisi kurulmuş. Taş ve çakmak taşıyla başlayan aletler, bakıra ve ardından demire ulaşmanızı sağlıyor. Yeni malzemeleri çıkarmak için daha iyi aletlere, bunları işlemek için uygun tezgâhlara ve yakıta ihtiyaç duyuyorsunuz. Hasarlı araçlardan toplanan metal hurdalarla çöp yığınlarından çıkarılan plastikler de üretimde karşılık buluyor. Çevredeki eşyaları yalnızca satılacak ganimet olarak görmemek güzel. Bir yolculukta bulduğunuz malzemenin sonraki yolculuk için ekipmana dönüşmesi, her şeyi bir amaca bağlıyor.
Tariflerin farklı yollarla açılması da keşfi besliyor. Bazılarını plan puanlarıyla öğreniyor, bazılarını görevlerden alıyor, geliştirilmiş ekipman ve dekorasyon tariflerini ise dünyayı araştırırken buluyorsunuz. Başlangıçta yalnızca yerleşimlerde kullanabildiğiniz kimi tezgâhları, ilgili görevlerde ilerleyince kendi üssünüze kurabilmek anlamlı bir gelişme. Terk edilmiş bir yapıya girmenin karşılığı her zaman birkaç sıradan malzeme olmuyor; üretim seçeneklerinizi genişleten bir plan da bulabiliyorsunuz. Permafrost, kendi isteğinizle yoldan ayrılmanız için iyi gerekçeler sunduğunda daha sürükleyici bir oyun hâline geliyor.
Yine de üretim seçeneklerinin dengesi aynı özeni taşımıyor. Birbirine yakın alet çeşitleri kısa aralıklarla açıldığında, keşifle bulunan bazı geliştirmeler daha kullanılmadan önemini yitirebiliyor. Koşmak, avlanmak ve üretmek gibi faaliyetlerle ilgili becerilerin kullanım yoluyla gelişmesi doğal bir ilerleme hissi sağlıyor ama çok sayıda tarif, tek başına aynı ölçüde karar çeşitliliği yaratmıyor. Bir sonraki kazmanın gerçekten yeni bir imkân sunmasıyla, hemen geride bırakacağınız bir ara basamak olması arasında fark var. Oyunun bu aşamaların süresini ve ödüllerini daha iyi ayarlaması gerekiyor.
Avcılık da birden fazla ihtiyacı aynı anda karşılıyor. Hayvanlardan elde edilen et yiyeceğe dönüşürken deri ve yağ başka üretimlerde kullanılıyor. Erken erişim sürümünde tarım bulunmadığından avlanma, çevreden yiyecek toplama ve ticaret önemini koruyor. Yayı hazırlamak, hayvanı vurmak, elde ettiklerinizi işlemek ve ateşte yemek pişirmek, oyunun temel döngüsüne iyi oturuyor. Buradaki sorun, hayvan davranışlarının yeterince güvenilir olmaması. Sürüdeki bir hayvana saldırdığınızda diğerlerinin tepkisiz kalabilmesi veya hayvanların çevreye takılması, avı canlı bir dünyada gerçekleşen karşılaşmadan çok malzeme toplama işlemine yaklaştırıyor.
İnsanlarla çatışırken de benzer bir inandırıcılık sorunu var. Özellikle ok isabetlerinin düşmanda beklenen etkiyi yaratmaması, saldırının gücünü okumayı zorlaştırıyor. Başına birden fazla ok saplanmış bir düşmanın ateş etmeyi sürdürmesi, karakterimizin soğuğa karşı kırılganlığıyla yan yana gelince daha da garip duruyor. Ateşli silahlar avlanmayı kolaylaştırabiliyor, ama silaha sahip olmak çatışmaların temel sunum sorunlarını ortadan kaldırmıyor. Animasyonların ve isabetlere verilen tepkilerin zayıflığı, tehlikeyi karşılaşmanın davranışından anlamanızı güçleştiriyor. Permafrost oyununun çatışmaları, keşif ve hazırlık kadar güven veren bir noktada değil.
Permafrost içerisindeki mühendislik tarafının en iyi örneği ise başlangıçtaki köprü onarımı. Bir mağara güzergâhıyla dolaşarak ulaştığınız yerden yerleşime kısa bir bağlantı açmak, yaptığınız işin sonucunu doğrudan dünyada görmenizi sağlıyor. Köprünün kısmen tamamlanmış hâlinin bile kullanılabilmesi hoş bir ayrıntı. Onarımın ilerledikçe işe yaramaya başlaması, yapıyı yalnızca gerekli malzemeler teslim edilince açılan bir engel olmaktan çıkarıyor. Keşke bu fikir ilerleyen bölümlerde daha sık kullanılsa. Mevcut yapıları yeniden kullanılabilir hâle getirmek, Rook’un mühendis kimliğiyle oyunun keşif düzenini en iyi birleştiren işlerden biri.
Kendi üssünüzü kurarken de konum, büyüklükten daha önemli. İlk yerleşimin yakınında düzenli bir ev hazırlamak cazip geliyor; fakat görevler sizi uzaklaştırdığında depolara ve tezgâhlara sürekli geri dönmek yorucu olabiliyor. Permafrost oyununun başlangıçtaki yönlendirmesi, bu yerleşim kararının ilerideki sonuçlarını yeterince açık anlatmıyor. Küçük, işlevsel duraklarla ilerlemek ve üretim merkezinizi sık kullandığınız bölgelere yakın tutmak daha anlamlı. İyi konumlandırılmış bir barınağın sonraki yolculuğu kolaylaştırması tatmin edici; ilk üssünüze yaptığınız yatırımın kısa sürede yüke dönüşmesi ise gereksiz bir deneme yanılma maliyeti yaratıyor.
İnşa ve envanter kullanımı da bu maliyeti artırabiliyor. Yerleşim kısıtlamaları ve parçaları hizalamadaki güçlükler, aklınızdaki yapıyı kurmayı gerektiğinden fazla uğraştırıyor. Yapıları söktüğünüzde malzemelerin yalnızca bir bölümünü geri almak, değişiklik yapmayı pahalılaştırıyor. Tezgâhların yakındaki sandıklardan malzeme çekmemesi de sürekli eşya taşımanıza neden oluyor. Bunlar tek başlarına büyük sorunlar gibi görünmeyebilir. Ancak toplamak, depolamak ve üretmek bu kadar sık yapılan işlerken, küçük zahmetler oyunun temposunda belirgin bir yer kaplıyor.
Ağaçların ve maden kaynaklarının yeniden oluşmaması da özellikle büyük inşaatlarda önem kazanıyor. Bu tercih, malzemenin değerini koruyabilir ve yeni bölgeleri araştırmayı teşvik edebilir. Fakat daha nitelikli bir üs kurmakla ekipman ve mühimmat üretmek aynı stokları tükettiğinde, inşa isteği uzun kaynak seferlerine dönüşebiliyor. Dünyaya yerleşmeyi destekleyen sistemlerin, harcadığınız malzemeyi ve zamanı da buna uygun biçimde karşılaması gerekiyor.
Köpek yoldaş, bu yolculuklara güzel bir eşlik katıyor. Eşya taşıması, daralan envanterde doğrudan işe yarıyor; çevrede nesne araması ve tehlikeye karşı uyarması da yardımcı olabiliyor. Buna rağmen en güvenilir katkısı hâlâ ek taşıma alanı. Yol bulurken çevreye takılması ve zaman zaman geride kalması, ona düzenli olarak bel bağlamayı zorlaştırıyor. Yanınızda bir hayvan bulunmasının yalnızlığı hafifleten tarafını seviyorum. Ancak köpeğin hayatta kalma düzeninin daha güçlü bir parçası olabilmesi için davranışlarının ve komutlara verdiği karşılığın gelişmesi gerekiyor.
Hikâye, keşfe yalnızca malzeme üzerinden bakmamanızı sağlıyor. Eski bir dosttan gelen radyo sinyaliyle başlayan arayış, ses kayıtları, notlar ve karşılaşılan topluluklarla genişliyor. Ay kültü ve Slumber Project gibi ayrıntılar, felaketin ardından insanların neye inandığına ve hangi çözümlere tutunduğuna dair merak uyandırıyor. Günlüğün yerler ve kişiler hakkındaki bilgileri toplaması da dünyayı anlamayı kolaylaştırıyor. Anlatının en etkili tarafı bu parçaların çevreyle kurduğu ilişki. Erken erişim sürecinde olan Permafrost oyunundan henüz tamamlanmış bir hikâye beklememek gerekiyor, ancak araştırmaya değer sorular şimdiden mevcut.
Permafrost içerisinde görevlerin uygulanışı ise bu merakı her zaman taşıyamıyor. Birine gitmek, istenen eşyayı üretmek için üsse dönmek ve yeniden aynı kişiye yürümek fazla sık tekrarlanıyor. Bazen konuşmanın işaret ettiği hedefle görev günlüğünün önce yaptırdığı üretim işi arasında da kopukluk hissediliyor. Zaten hazırladığınız bir aleti görev sırası geldiğinde yeniden üretmeniz istenince, oyun kendi başınıza ilerlemenizi yeterince tanımıyormuş gibi duruyor. Yolculuğun değerli olduğu bir oyunda gidip gelmek elbette sorun olmak zorunda değil. Burada sorun, dönüş yolunun her seferinde yeni bir karar veya keşif getirmemesi.
Daha ciddi mesele, bazı görevlerin eylemleri belirli bir sırada yapmanıza teknik olarak bağımlı olması. Bir kaydı erken almak, bir yapıyı görev başlamadan onarmak veya diyaloğu belirli biçimde kapatmak ilerlemenin kaydolmasını engelleyebiliyor. Bu, açık dünyada kendi merakınızla hareket etmenin karşılığını belirsizleştiriyor. Oyuncuyu çevresini kurcalamaya çağıran bir tasarımın, önceden yapılmış işleri de tanıması gerekiyor. Bir sonraki hedefi kaçırmamak için görev sırasına bağlı kalma ihtiyacı, Permafrost oyununun keşifle vermeye çalıştığı özgürlüğü doğrudan sınırlıyor.
Dört kişilik eşli deneyim, toplama, avlanma ve üretim işlerini paylaşmak için iyi bir seçenek. Birlikte yeni bir bölgeye hazırlanmak, özellikle tekrar eden işlerin yükünü hafifletebilir. Ancak ilerleme ev sahibinin dünyasına bağlı; kendi tek oyunculu karakterinizi arkadaşınızın dünyasına taşıyamıyorsunuz. Dünyada yalnızca ev sahibine ait bir köpek bulunuyor. Sorun yaşamamak için ana görev adımlarını ev sahibine bırakma ihtiyacı ve misafirlerde görülebilen hareket ya da görüntü eşitleme sorunları da ortak macerayı kısıtlıyor. Permafrost içerisindeki iş bölümü fikri güçlü, fakat grubun her üyesine aynı ölçüde sorunsuz bir deneyim sunulamıyor.
Teknik durum, tek başına oynarken de değerlendirmeyi aşağı çekiyor. Uzayan oturumlarda performansın düşebilmesi, üretim istasyonlarında bırakılan eşyaların uyku veya çıkış sonrasında kaybolabilmesi ve öğrenilen bazı tariflerin kullanılamaması, yalnızca görüntüyü etkileyen pürüzler değil. Özellikle üretim için emek harcadığınız bir oyunda malzeme kaybı, sonraki planlarınızı da bozuyor. Manzaranın etkileyiciliğiyle temel işlerin güvenilirliği arasında belirgin bir kalite farkı var. İkincisinin, bir hayatta kalma oyununda çok daha sağlam olması gerekiyor.
Güncellemelerle ilerleme kaydedildiğini de hesaba katmak gerek. Geçen ayki güncellemeler çeşitli çökmeleri, diyalog uyuşmazlıklarını ve görev engellerini giderdi; Extreme Makeover görevindeki ana hikâyeyi durduran onarım sorunu da düzeltildi. Dolayısıyla çıkış günündeki bütün sorunlar sürmüyor. Buna rağmen görev sırası, üretim ve eşli oyunla ilgili açık sorunlar hâlâ var. Üstelik tariflerin ömrü, gidip gelmeye dayanan görevler ve soğukla barınma arasındaki denge, hata düzeltmenin ötesinde tasarım çalışması istiyor.
Permafrost oyununun bugün en iyi yaptığı şey, bir sonraki yolculuk için hazırlık yapmayı ve dünyada kendinize yeni güvenli duraklar açmayı anlamlı kılmak. Bu düzen, oyuna yeniden dönmek istemek için yeterli bir neden oluşturabiliyor. Fakat sistemlere güvenmeniz gereken yerde görevlerin veya üretimin aksaması, zorluğun nereden kaynaklandığını belirsizleştiriyor. Keşif ve üs kurmayı seven, erken erişimin mevcut pürüzlerine katlanabilen oyuncular burada keyif bulabilir. Daha tutarlı bir hayatta kalma deneyimi arayanlar içinse beklemek daha yerinde. Oyunun temel fikri şimdiden çalışıyor; onu uzun süre taşıyacak dengenin ve güvenilirliğin oturması gerekiyor.